Ποτέ άλλοτε η ανθρωπότητα δεν βρισκόταν μπροστά σε τόσο κρίσιμες στιγμές και επιλογές που θα καθορίσουν το μέλλον της για τους επόμενους αιώνες. Στην Κοπεγχάγη, δεν πρέπει να προκύψει τίποτα λιγότερο από μια νομικά δεσμευτική συμφωνία με στόχους, χρονοδιαγράμματα, μηχανισμούς ελέγχου της εφαρμογής της και με οικονομικά μέσα για την ενίσχυση των αναπτυσσόμενων χωρών.
Πάντως, πριν ακόμα ξεκινήσει η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη για το Κλίμα, οι κυβερνήσεις φαίνεται να αποδέχονται την …ιδέα ότι στην Κοπεγχάγη, δεν είναι δυνατόν να υπάρξει μια νομικά δεσμευτική συμφωνία και μηχανισμοί ελέγχου της εφαρμογής της και «συμβιβάζονται» με την ιδέα μιας πολιτικής συμφωνίας. Μεταθέτουν έτσι για αργότερα τα δύσκολα! Όμως, δυστυχώς, είμαστε στο 12:10΄. Όλες οι νεότερες επιστημονικές εκθέσεις, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το κλίμα αλλάζει πολύ πιο γρήγορα από όσο είχε υπολογίσει η τελευταία έκθεση του Διακυβερνητικού Πάνελ για την Κλιματική Αλλαγή. Οι κυβερνήσεις και οι κοινωνίες πρέπει να αντιληφθούν ότι δεν έχουμε περιθώριο για άλλες αναβολές. Οι απόψεις των επιστημόνων είναι ξεκάθαρες, ξέρουμε τι πρέπει να γίνει για να προστατευθεί το κλίμα, αυτό που λείπει είναι μόνο η πολιτική βούληση.
Στην Κοπεγχάγη, δεν θα βρίσκονται μόνο οι κυβερνήσεις, αλλά και η παγκόσμια κοινωνία των πολιτών, ώστε να πιεστούν οι κυβερνήσεις να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Τα συμβαλλόμενα μέρη θα πρέπει να υιοθετήσουν μια πολιτική που θα πετύχει αύξηση της μέσης θερμοκρασίας που δεν θα ξεπεράσει τους 2°C, κάτι που έτσι κι αλλιώς θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στη ζωή πάνω στον πλανήτη. Σήμερα η μέση θερμοκρασία έχει ανέβει ήδη κατά 0,8ºC. Για να περιορίσουμε την αλλαγή του κλίματος σε αυτά τα επίπεδα, απαιτείται μείωση των παγκόσμιων εκπομπών αερίων που αλλάζουν το κλίμα κατά 80-90% κάτω από τα επίπεδα του 1990, το έτος 2050, και ενδιαμέσως, μειώσεις εκπομπών από τις βιομηχανικές χώρες 35-40% μέχρι το 2020, σε σχέση με τα επίπεδα του 1990. Κλειδί της λύσης είναι η δέσμευση στην Κοπεγχάγη για γενναίες χρηματοδοτήσεις και μεταφορά τεχνογνωσίας προς τις αναπτυσσόμενες χώρες, για τη δημιουργία υποδομών μιας οικονομίας με διαφορετικές προτεραιότητες από το δυτικό μοντέλο ανάπτυξης. Οι θέσεις της ΕΕ για «20, 20, 20 μέχρι το 2020», είναι μεν προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά εντελώς ανεπαρκείς. Είναι κατώτερες από όσα ζητούν οι ειδικοί επιστήμονες και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις,
Οι υποχρεώσεις της κυβέρνησης για την προστασία του κλίματος
Η χώρα μας, ανεξαρτήτως των αποτελεσμάτων της συνδιάσκεψης στην Κοπεγχάγη, πρέπει να αποκτήσει ένα «Εθνικό Σχέδιο Προστασίας του Κλίματος και Προσαρμογής στις Νέες Κλιματικές Συνθήκες». Αν και τόσο ο πρωθυπουργός, όσο και η Υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, μίλησαν για διάλογο πριν από την Παγκόσμια Συνδιάσκεψη για το Κλίμα, ο χρόνος περνάει χωρίς να γίνονται με θεσμικό τρόπο τα βασικά που απαιτούνται εν όψει Κοπεγχάγης και χωρίς να έχει υπάρξει συγκεκριμένη δέσμευση για το αν η χώρα μας θα υποστηρίξει ή όχι πιο φιλόδοξους στόχους από αυτούς που προωθεί η ΕΕ. Αν υιοθετεί, για παράδειγμα, τις προτάσεις για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 40%, κάτι το οποίο, όμως, καταψήφισε η Σοσιαλιστική Ομάδα και οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ.
Είναι απαραίτητο να υιοθετηθεί ένα «Εθνικό Σχέδιο Προστασίας του Κλίματος και Προσαρμογής στις Νέες Κλιματικές Συνθήκες». Κάθε χρόνο θα πρέπει να συντάσσεται μια ανεξάρτητη έκθεση για την πορεία εφαρμογής του Σχεδίου Δράσης, που θα συζητιέται στη Βουλή, αλλά και με τους κοινωνικούς –περιβαλλοντικούς φορείς. Η έκθεση θα αξιολογεί κατά πόσον επιτεύχθηκαν οι στόχοι που είχαν τεθεί και αν η κλιματική διάσταση έχει ενσωματωθεί στις άλλες πολιτικές (οικονομική, βιομηχανική, αγροτική, αλιευτική, εμπορική, μεταφορών, απασχόλησης, κ.ά.). Οι προτάσεις των Οικολόγων Πράσινων Οι Οικολόγοι Πράσινοι προτείνουμε μια ειρηνική επανάσταση για το κλίμα και την ενέργεια, που θα στηριχθεί σε βαθιές αλλαγές της οικονομίας, της ενεργειακής πολιτικής, αλλά θα συμβάλλει και στη δημιουργία 100-150.000 νέων πράσινων θέσεων εργασίας, στη βελτίωση της καθημερινής ζωής των πολιτών και στην αντιμετώπιση τόσο της οικονομικής κρίσης στη χώρα μας, όσο και των διαρθρωτικών προβλημάτων της ελληνικής οικονομίας.
Για να πετύχουμε τη μείωση της σπατάλης ενέργειας κατά 20%, οι Οικολόγοι Πράσινοι, ζητάμε:
- Απόλυτη προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στη μείωση της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας και στην πιο αποδοτική χρήση της. Να πάψουμε να θεωρούμε την ενέργεια γενικά και άκριτα ως «κοινωνικό δικαίωμα» και να προχωρήσουμε σε μια νέα ενεργειακή κουλτούρα, επανεξετάζοντας το πόση ενέργεια καταναλώνουμε, με ποιο τρόπο και για ποιο σκοπό.
- Στην κατεύθυνση αυτή χρειαζόμαστε βέλτιστες προδιαγραφές για υφιστάμενες και νέες βιομηχανικές εγκαταστάσεις, τιμολογιακή και φορολογική πολιτική που να ενθαρρύνει την εξοικονόμηση, εκτεταμένες εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, σήμανση συσκευών, κίνητρα για αντικατάσταση εξοπλισμού, «πράσινες προμήθειες» στον δημόσιο τομέα.
- Τα σημαντικότερα περιθώρια εξοικονόμησης, υπάρχουν στον κτιριακό τομέα, όπου και καταναλώνεται πάνω από το ένα τρίτο της συνολικής ενέργειας.
Πέρα από την αυτονόητη πλήρη ενσωμάτωση της Οδηγίας για τα κτίρια, οι Οικολόγοι Πράσινοι, ζητάμε:
• Κανονισμούς, ώστε ήδη από το 2012, όλα τα νεόδμητα δημόσια κτίρια και τα νέα κτίρια ενός μεγέθους και άνω, π.χ. μεγαλύτερα των 2000m2, να έχουν μηδενικό ενεργειακό ισοζύγιο. Αντίστοιχη υποχρέωση για όλα τα νεόδμητα κτίρια από το 2015.
• Επέκταση του προγράμματος για τη μόνωση υφιστάμενων ιδιωτικών κτιρίων με συγκεκριμένους στόχους. Δέσμευση πως το 2015, το 10% των δημόσιων κτιρίων θα είναι βέλτιστων ενεργειακών προδιαγραφών και διαμόρφωση ενός φιλόδοξου προγράμματος ενεργειακής αναβάθμισης 2.000.000 κτιρίων (σε σύνολο 7.000.000) μέχρι το 2020. Αυτό σημαίνει επενδύσεις τουλάχιστον 5 δις ευρώ μέχρι το 2015 σε προγράμματα μείωσης της σπατάλης ενέργειας σε δημόσια, δημοτικά και ιδιωτικά κτίρια, με ευρωπαϊκούς, δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους.
• Αναβάθμιση των δημόσιων συγκοινωνιών και μέτρα μείωσης της χρήσης των ΙΧ, επέκταση και αναδιοργάνωση των δημόσιων συγκοινωνιών, του σιδηροδρόμου και στροφή σε οικολογικά μέσα μεταφοράς, ώστε το 70% των μετακινήσεων στις πόλεις να γίνεται με δημόσια μέσα μεταφοράς, με ποδήλατα και τα πόδια και μόνο το 30% με ΙΧ». Η ενεργειακή και κλιματική επανάσταση θα συμβάλλει όχι μόνο στην προστασία του κλίματος, αλλά και σε μια στροφή προς πράσινη κατεύθυνση πολλών κλάδων της οικονομίας, από τις υπηρεσίες, μέχρι την παραγωγή και τις κατασκευές. Για να υλοποιηθεί, όμως, απαιτείται ουσιαστική ευαισθητοποίηση των πολιτών, διάλογος, οικονομικά κίνητρα και αλλαγή του φορολογικού συστήματος. Τίποτα δεν θα γίνει αν η κυβέρνηση, αλλά και η κοινωνία, δεν κατανοήσουν την ανάγκη βαθιών αλλαγών τόσο στις πολιτικές, όσο και στις καθημερινές επιλογές.
Για να πετύχουμε συμμετοχή των ΑΠΕ στο 20% του συνολικού ενεργειακού ισοζυγίου, οι Οικολόγοι Πράσινοι, ζητάμε:
- Απόρριψη του -βασισμένου σε ορυκτά καύσιμα- επενδυτικού προγράμματος της ΔΕΗ, υιοθέτηση ενός νέου που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής και θα περιέχει συγκεκριμένο, κλιμακούμενο και αυστηρό χρονοδιάγραμμα απόσυρσης των πεπαλαιωμένων λιγνιτικών και πετρελαϊκών μονάδων (π.χ. ηλικίας άνω των 25 ετών σήμερα) μέχρι το 2015, με προτεραιότητα το κλείσιμο των δυο παλιών μονάδων ΑΗΣ Μεγαλόπολης, που είναι από τις πιο ρυπογόνες σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Θέσπιση μέγιστου ορίου 550gCO2/kWh για κάθε νέο θερμικό σταθμό με δέσμευση για μείωση του ορίου στα 350 gCO2/kWh το 2020.
Ήδη στην Ευρώπη, οι επενδύσεις στην ενέργεια το 2008 και το 2009, αφορούν σε ποσοστό πάνω από 50% τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και ποσοστό 3% τις επενδύσεις σε μονάδες άνθρακα. Η μετάβαση στην μετά το λιγνίτη και το πετρέλαιο εποχή, απαιτεί ένα οργανωμένο σχέδιο, ώστε να μην πληγούν θέσεις εργασίας και δικαιώματα των εργαζομένων σήμερα στη ΔΕΗ. Επίσης, απαιτείται ένα σχέδιο βιώσιμης ανάπτυξης για τις περιοχές που έχουν μέχρι σήμερα σηκώσει την παραγωγή ενέργειας από λιγνίτη και πετρέλαιο, ώστε να περάσουν από την ενεργειακή μονοκαλλιέργεια, σε μια πολύπλευρη και βιώσιμη προοπτική, με τη δημιουργία νέων βιώσιμων οικονομικών δραστηριοτήτων και θέσεων εργασίας σε πράσινους τομείς απασχόλησης.
- Απλό και αποτελεσματικό θεσμικό πλαίσιο και εξορθολογισμένα οικονομικά κίνητρα ανά τεχνολογία, για την αδειοδότηση και εγκατάσταση έργων ΑΠΕ. Ιδιαίτερα χρηματοδοτικά εργαλεία, ώστε ο κάθε πολίτης να μπορεί να εγκαταστήσει οικιακά συστήματα ΑΠΕ. Κίνητρα για πολυμετοχικές εταιρίες ΑΠΕ και ενθάρρυνση των ΟΤΑ προκειμένου να δημιουργούν ή να συμμετέχουν σε εταιρίες ανάπτυξης έργων ΑΠΕ.
Συγκεκριμένες δεσμεύσεις για το πώς θα επιτευχθεί, τουλάχιστον ο έτσι κι αλλιώς ανεπαρκής στόχος, που προκύπτει από τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις μας για παραγωγή τουλάχιστον του 33% του ηλεκτρικού ρεύματος που καταναλώνουμε από ΑΠΕ μέχρι το 2020.
Το μήνυμα, εν κατακλείδι, είναι ένα. Το κλίμα μάς καίει και δεν παίρνει άλλη αναβολή!
*O N. Χρυσόγελος είναι εκπρόσωπος των Οικολόγων Πράσινων.
