Φαίνεται πως έφτασε η ώρα της αλήθειας για όλους και πρώτα απ’ όλα, για τις πολιτικές δυνάμεις. Έχει καταντήσει κοινοτοπία να μιλάμε περί του τέλους της μεταπολίτευσης, αλλά φαίνεται πως η ώρα ήρθε. Κι όταν μιλάμε περί τέλους της μεταπολίτευσης, δεν αναφερόμαστε κατ’ ανάγκην στην αναδιάταξη των πολιτικών δυνάμεων με τη δημιουργία νέων σχημάτων, αλλά στο τέλος της λειτουργίας ενός συστήματος, βασικό στοιχείο του οποίου είναι ο έλεγχος των κομμάτων σε κάθε σημείο του δημόσιου χώρου (Δημόσια Διοίκηση, Δικαιοσύνη, Εκπαίδευση, Συνδικάτα, Τοπική Αυτοδιοίκηση).
Με δεδομένο επίσης ότι μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας ασκείται από το κράτος, ο κομματικός έλεγχος εκτείνεται και στην οικονομία (ξέρουμε για «γαλάζιους» ή «πράσινους» επιχειρηματίες). Το σύστημα αυτό είχε νομιμοποίηση για όσο διάστημα σημαντικό τμήμα της κοινωνίας ήταν ενταγμένο στους κομματικούς μηχανισμούς (ειδικά τη δεκαετία του ’80). Σταδιακά όμως, άρχισε όχι μόνο να χάνει, αλλά να τοποθετεί όλο και μεγαλύτερο τμήμα της κοινωνίας που δεν παίζει με κομματικούς όρους, απέναντί του.
Με δημοσιονομικά στα όρια της χρεωκοπίας, παραγωγική βάση ασθενική, με ελάχιστα ελληνικά προϊόντα να είναι ανταγωνιστικά στη διεθνή αγορά και την ευνοιοκρατία να κυριαρχεί, είναι παραδεκτό πλέον από τη μεγάλη πλειοψηφία ότι η χώρα δεν μπορεί να συνεχίσει να πορεύεται δίχως μεγάλες αλλαγές που αφορούν στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, στο φορολογικό σύστημα, στο ασφαλιστικό, στην παιδεία, στο χώρο της υγείας. Κάποιες από τις αλλαγές αυτές επιχειρήθηκαν και στο παρελθόν, αναβλήθηκαν όμως λόγω των έντονων αντιδράσεων. Σήμερα, δεν παίρνουν αναβολή. Επίσης, χρειάζεται σύγκρουση με στερεότυπα που αφορούν έννοιες όπως κέρδος, ανταγωνιστικότητα, κοινωνική δικαιοσύνη, λαϊκό συμφέρον, εθνική ανεξαρτησία. Η αναμέτρηση με τις παραπάνω παθογένειες και η τοποθέτηση των προαναφερθεισών εννοιών στη σωστή τους διάσταση, θα κρίνει και τη διαμόρφωση του πολιτικού σκηνικού του μέλλοντος.
Ο Γ. Παπανδρέου, δείχνει τη διάθεση να δει κατάματα τα προβλήματα και να ξεφύγει από τον σφιχτό εναγκαλισμό του κομματικού μηχανισμού. Βλέπει τα προβλήματα στη διεθνή τους διάσταση. Το ΠΑΣΟΚ, είναι το μόνο κόμμα που μπορεί (κυρίως για ιστορικούς λόγους) να κάνει μεταρρυθμίσεις, γιατί συνήθως έχει απέναντί του μόνο την Αριστερά κι ένα τμήμα των «δικών του». Η ΝΔ, έχει απέναντί της και το ΠΑΣΟΚ και την Αριστερά. Το γεγονός ότι ο πρωθυπουργός ανοίγει όλα τα μεγάλα θέματα στην αρχή της θητείας του, είναι θετικό. Από την προώθηση αυτών των αλλαγών, που είναι βέβαιο ότι θα συναντήσουν την αντίδραση σημαντικού τμήματος του «παλιού ΠΑΣΟΚ», θα κριθούν πολλά.
Αν ο Γ. Παπανδρέου προχωρήσει, τότε έχει τη δυνατότητα να κερδίσει νέα στρώματα που θέλουν να λειτουργήσουν σε καθεστώς αξιοκρατίας και με ανοιχτούς ορίζοντες. Θα ανανεώσει το κόμμα του και θα χτίσει καινούριες κοινωνικές συμμαχίες. Από τη θέση που θα πάρει απέναντι σε αυτά τα προβλήματα, θα κριθεί και το μέλλον της ΝΔ. Αν η νέα ηγεσία (όποια κι αν είναι) ασκήσει κριτική από εκσυγχρονιστική σκοπιά, μπορεί μακροπρόθεσμα να κερδίσει. Αν εγκλωβιστεί σε στείρα αντιπολιτευτική, λαϊκοδεξιά λογική, τότε θα ταυτιστεί με εκείνα τα στρώματα που δίνουν μάχη «οπισθοφυλακής» και θα περιθωριοποιηθεί.
Σ’ αυτή την περίπτωση, είναι πολύ πιθανόν ύστερα από κάποιο διάστημα, ένα νέο σχήμα να διεκδικήσει τον κεντροδεξιό χώρο.
Για την Αριστερά, το στοίχημα είναι επίσης μεγάλο (κυρίως για τον ΣΥΡΙΖΑ). Το ΚΚΕ, εγκλωβισμένο σε αναλύσεις περασμένων εποχών, διαδραματίζει ελάχιστο ρόλο στο πολιτικό σκηνικό. Ο ΣΥΡΙΖΑ, αν θέλει να έχει ρόλο, δεν μπορεί να μείνει στη λογική «Όχι σε όλα». Η αναμέτρηση των πολιτικών δυνάμεων, αυτή τη φορά (φάνηκε και από την προεκλογική περίοδο), δεν θα γίνει σε επίπεδο συνθημάτων, αλλά σε επίπεδο πραγματικής πολιτικής. Και όποιος αντέξει…
